Za nami kolejne warsztaty Wendo – asertywności i samoobrony dla kobiet. Było to wyjątkowe spotkanie, łączące rozwijanie praktycznych umiejętności dbania o własne bezpieczeństwo z budowaniem pewności siebie, wzmacnianiem sprawczości i integracją międzykulturową.

W warsztatach uczestniczyły kobiety polskiej, białoruskiej i ukraińskiej narodowości. Wspólna praca stała się okazją do wymiany doświadczeń, wzajemnego poznawania swoich perspektyw i poszukiwania wspólnych punktów. Różnorodność doświadczeń wzbogacała spotkanie, a wspólne ćwiczenia tworzyły przestrzeń do uczenia się od siebie, wzajemnego wsparcia i budowania relacji.

Odkrywanie własnej siły i zasobów

Uczestniczki wykazały się dużym zaangażowaniem i otwartością. W trakcie warsztatów miały możliwość doświadczyć siebie w sytuacjach wymagających zdecydowania, odwagi i działania. Nie zabrakło momentów zaskoczenia własnymi możliwościami, zarówno fizycznymi, jak i psychicznymi.

Istotnym elementem tego procesu było docenianie siebie: swoich reakcji, umiejętności, gotowości do podejmowania wyzwań i zdolności do uczenia się. Doświadczenie własnej skuteczności pozwala dostrzec, że siła nie zawsze polega na braku strachu czy wątpliwości. Często przejawia się w gotowości do działania pomimo trudności, w umiejętności szukania rozwiązań i w przekonaniu, że możemy rozwijać kompetencje potrzebne do zadbania o siebie.

Uczestniczki podkreślały, że kończą warsztaty z konkretnymi narzędziami, które będą mogły świadomie i intencjonalnie wykorzystywać w codziennym życiu.

Głos – narzędzie wyrażania granic

Jednym z ważnych obszarów pracy warsztatowej był głos. To istotne narzędzie komunikowania sprzeciwu, wyrażania potrzeb, stawiania granic i reagowania na zachowania, które naruszają nasze bezpieczeństwo.

Praca z głosem pozwala przyjrzeć się temu, jak ton, natężenie, zdecydowanie i sposób wypowiadania komunikatu wpływają na jego skuteczność. Nie chodzi wyłącznie o głośne mówienie, lecz o świadome dobieranie sposobu komunikacji do sytuacji i celu, jaki chcemy osiągnąć.

Głos może służyć wyraźnemu zakomunikowaniu „nie”, zwróceniu uwagi otoczenia, wezwaniu pomocy czy zaznaczeniu, że określone zachowanie jest nieakceptowalne. Ćwiczenie tych umiejętności pomaga budować przekonanie, że mamy prawo wyrażać siebie i podejmować działania na rzecz własnego bezpieczeństwa.

Decyzja, cel i konsekwencja

Kolejnym istotnym tematem była umiejętność podejmowania decyzji i wytrwania przy nich, również wtedy, gdy pojawia się presja zewnętrzna, sprzeciw innych osób lub próby podważania naszego wyboru.

Decydowanie bywa trudne. Wymaga rozpoznania sytuacji, określenia własnego celu i przyjrzenia się temu, co jest dla nas ważne. Kiedy jednak cel staje się jasny, łatwiej ocenić dostępne możliwości i świadomie wybrać sposób działania.

Podczas warsztatów uczestniczki przyglądały się temu, jak rozwijać konsekwencję i odporność na presję. Wytrwałość nie oznacza sztywnego trzymania się jednego sposobu postępowania niezależnie od okoliczności. Oznacza umiejętność pamiętania o tym, co jest dla nas istotne, oraz podejmowania kolejnych decyzji w zgodzie z własnym celem i oceną sytuacji.

Ważnym elementem tego procesu jest także dostrzeganie różnych opcji. W trudnych okolicznościach możemy mieć wrażenie, że dostępne jest tylko jedno rozwiązanie. Tymczasem świadome przyjrzenie się sytuacji pozwala poszerzyć perspektywę, rozważyć możliwe warianty zachowania i ocenić ich konsekwencje.

Kluczowe jest uznanie, że to my możemy decydować, które rozwiązanie będzie dla nas najlepsze w danych okolicznościach. Mamy prawo brać pod uwagę własne potrzeby, granice i bezpieczeństwo.

Czym jest przemoc i jak ją rozpoznawać?

Ważną częścią warsztatów była również rozmowa o przemocy i zachowaniach przemocowych. Rozpoznawanie ich mechanizmów pomaga lepiej rozumieć sytuacje, w których naruszane są granice, autonomia i godność drugiej osoby.

Przemoc może wiązać się z wykorzystywaniem przewagi fizycznej, psychicznej, ekonomicznej, społecznej lub pozycji władzy do kontrolowania drugiej osoby, zastraszania jej, ograniczania jej niezależności albo wyrządzania krzywdy. Może występować w relacjach partnerskich i rodzinnych, w pracy, w przestrzeni publicznej oraz w innych sytuacjach, w których dochodzi do naruszania bezpieczeństwa i praw drugiego człowieka.

Może przyjmować różne formy:

Przemoc psychiczna i emocjonalna – m.in. poniżanie, upokarzanie, zastraszanie, grożenie, manipulowanie, izolowanie, uporczywe kontrolowanie czy podważanie poczucia własnej wartości.
Przemoc fizyczna – używanie siły wobec drugiej osoby, powodowanie bólu, naruszanie nietykalności cielesnej lub ograniczanie swobody ruchu.
Przemoc seksualna – naruszanie granic seksualnych, wymuszanie aktywności seksualnej lub lekceważenie braku zgody.
Przemoc ekonomiczna – kontrolowanie pieniędzy, ograniczanie dostępu do środków finansowych, uniemożliwianie samodzielnego dysponowania zasobami lub wykorzystywanie zależności materialnej.

Przemoc może godzić w poczucie godności, autonomii i własnej wartości, a także odbierać poczucie bezpieczeństwa. Nie zawsze pozostawia widoczne ślady i nie zawsze jest łatwa do rozpoznania. Dlatego tak ważne jest zwracanie uwagi nie tylko na pojedyncze zachowania, ale również na kontekst relacji, występującą w niej nierównowagę sił, sposób traktowania drugiej osoby oraz konsekwencje tych zachowań.

Warto przy tym pamiętać, że nie każdy konflikt, spór czy nieprzyjemna sytuacja jest przemocą. Istotne jest jednak dostrzeganie zachowań polegających na zastraszaniu, kontrolowaniu, upokarzaniu i naruszaniu granic, a także szukanie wsparcia, gdy pojawia się zagrożenie.

Świadomość tego, czym jest przemoc, pomaga trafniej nazywać własne doświadczenia, rozpoznawać sygnały ostrzegawcze i rozważać możliwe sposoby ochrony siebie.

WendDo – rozwijanie zaufania do siebie

Wendo to metoda, która łączy samoobronę z rozwijaniem asertywności, świadomości własnych zasobów i umiejętności podejmowania decyzji. Pozwala ćwiczyć zarówno konkretne reakcje i działania, jak i sposób myślenia o sobie w sytuacjach wymagających zdecydowania.

Ważne miejsce zajmuje tu przekonanie, że możemy uczyć się nowych umiejętności, poszerzać repertuar dostępnych zachowań i rozwijać zaufanie do własnej oceny sytuacji. Nie musimy zawsze wiedzieć z wyprzedzeniem, jak postąpimy. Możemy ćwiczyć rozpoznawanie okoliczności, analizowanie możliwości, określanie celu i podejmowanie decyzji z uwzględnieniem własnego bezpieczeństwa.

To również nauka brania odpowiedzialności za siebie – nie w znaczeniu obwiniania się za przemoc, której doświadczamy, lecz uznania własnego prawa do decydowania o sobie, swoich granicach i możliwych działaniach.

Głos, decyzje i cel stają się w tej perspektywie ważnymi elementami budowania sprawczości. Pomagają dostrzegać możliwości tam, gdzie wcześniej widziałyśmy ograniczenia, oraz rozwijać umiejętności, które można wykorzystywać również poza salą warsztatową.

Dziękujemy wszystkim uczestniczkom za zaangażowanie, otwartość, odwagę i gotowość do wspólnej pracy. Dziękujemy za dzielenie się doświadczeniami, wzajemne wsparcie i stworzenie przestrzeni, w której każda z uczestniczek mogła przyjrzeć się własnym zasobom i możliwościom.

Niech zdobyte doświadczenia towarzyszą Wam na co dzień, wzmacniając zaufanie do siebie, świadomość własnych granic i przekonanie, że macie prawo zadbać o swoje bezpieczeństwo.